Spółka z o.o. małżonków: co ustalić przed rejestracją

Zacznijcie od udziałów zapisanych w umowie

Spółkę z o.o. może utworzyć jedna albo więcej osób. Kapitał zakładowy musi wynosić co najmniej 5 000 zł, a wartość nominalna jednego udziału co najmniej 50 zł. Ustawowe minimum nie wskazuje jednak, z czyich środków mają być pokryte wkłady ani jak małżonkowie powinni podzielić udziały.

Umowa spółki określa liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez każdego wspólnika. Dlatego przed jej podpisaniem nazwijcie wprost, kto obejmuje udziały i w jakiej liczbie. Szerzej o postanowieniach, które porządkują tę część dokumentu, piszemy w materiale o zapisach umowy spółki.

• Ustalcie liczbę i wartość nominalną udziałów każdego wskazanego wspólnika.
• Oddzielcie ustalenia o udziałach od pytania, z jakich środków ma zostać pokryty wkład.
• Nie zakładajcie, że sama wspólność majątkowa odpowiada na pytanie o status wspólnika.

Sprawdźcie ustrój majątkowy i źródło wkładów

Przy wspólności ustawowej do majątku wspólnego należą co do zasady przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków albo przez jednego z nich. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wymienia też składniki majątku osobistego. Nie wystarcza to jednak do zakwalifikowania konkretnego wkładu lub udziału bez ustalenia faktów i dokumentów.

W czasie wspólności ustawowej małżonkowie wspólnie zarządzają majątkiem wspólnym, przy czym każdy może nim zarządzać samodzielnie, jeśli przepisy nie stanowią inaczej. Ustawa wymienia również czynności wymagające zgody drugiego małżonka. To, czy objęcie udziałów w konkretnym układzie wymaga takiej zgody, zależy od rodzaju czynności, źródła środków i dokumentów. Nie da się tego rozstrzygnąć jednym zdaniem dla każdej spółki.

Małżonkowie mogą w akcie notarialnym rozszerzyć lub ograniczyć wspólność, ustanowić rozdzielność majątkową albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków. Nie jest to jednak automatyczna odpowiedź dla każdej planowanej spółki ani ocena skutków już objętych udziałów.

Wybierzcie tryb umowy do potrzebnej treści

Co do zasady umowę spółki zawiera się w formie aktu notarialnego. Kodeks spółek handlowych dopuszcza też zawarcie jej przy użyciu wzorca w systemie teleinformatycznym. S24 obsługuje rejestrację spółki z o.o. na takim wzorcu, lecz wybór trybu powinien wynikać z treści, której potrzebujecie w umowie.

Jeżeli wasze ustalenia wymagają indywidualnych zapisów, nie zakładajcie z góry, że każdy z nich zmieści się we wzorcu. Przed wyborem drogi rejestracji porównajcie planowaną treść umowy z możliwościami wybranego trybu.

• Zapiszcie, które ustalenia mają znaleźć się w umowie.
• Sprawdźcie, czy wzorzec umowy odpowiada tym ustaleniom.
• Przygotujcie dokumenty, które wyjaśniają źródło wkładów i ustrój majątkowy.

Oddzielcie zarząd i reprezentację od spraw majątkowych

Zarząd reprezentuje spółkę. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, a umowa spółki nie stanowi inaczej, do składania oświadczeń w imieniu spółki potrzebne jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu z prokurentem. Praktyczne wyjaśnienie tych reguł znajdziecie w artykule o zasadach reprezentacji spółki.

Sposób reprezentacji wobec osób trzecich nie jest tym samym co status wspólnika, relacje majątkowe małżonków czy zgody wewnętrzne. Osobnej analizy wymagają też umowy między spółką a członkiem zarządu, do których odnosi się art. 210 KSH.

• Ustalcie skład zarządu.
• Zapiszcie w umowie zasady reprezentacji, jeżeli chcecie inne niż reguła ustawowa dla zarządu wieloosobowego.
• Sprawdźcie osobno, kto ma wykonywać prawa wspólnika.

Art. 183¹ i 184 KSH: regulacja warunkowa

Umowa spółki może ograniczyć albo wyłączyć wstąpienie do spółki współmałżonka wspólnika, jeżeli udział lub udziały są objęte wspólnością majątkową małżeńską. To przepis o tym, co umowa może regulować w opisanej sytuacji. Nie przesądza sam przez się, że współmałżonek zawsze wstępuje do spółki albo zawsze pozostaje poza nią.

Jeżeli z udziału albo udziałów są współuprawnieni, wykonują prawa w spółce przez wspólnego przedstawiciela i odpowiadają solidarnie za świadczenia związane z udziałem. Sam fakt pozostawania w małżeństwie nie przesądza jednak o współuprawnieniu. W konkretnym układzie trzeba najpierw ustalić, czy ono istnieje i jaki jest status udziałów.

Przykład: dwa ustroje, te same pytania do dokumentów

Załóżmy, że małżonkowie planują spółkę z o.o. W jednym wariancie pozostają we wspólności ustawowej, a w drugim mają umowę majątkową. W obu wariantach umowa powinna wskazywać wspólników oraz liczbę i wartość nominalną udziałów, a źródło wkładów i dokumenty trzeba sprawdzić osobno. Przykład nie rozstrzyga, do czyjego majątku należą udziały ani kto w konkretnym stanie faktycznym ma status wspólnika.

Checklista przed rejestracją spółki

Zbierzcie ustalenia przed przygotowaniem umowy. Dzięki temu notariusz albo prawnik może ocenić dokumenty i konkretny układ, zamiast odtwarzać go po podpisaniu.

• Jaki ustrój majątkowy obowiązuje między małżonkami i jaki dokument go potwierdza?
• Z jakich środków ma zostać pokryty każdy wkład i jakie dokumenty to wyjaśniają?
• Kto ma zostać wskazany jako wspólnik oraz ile udziałów obejmuje?
• Czy w danym układzie mogą występować współuprawnieni z udziału?
• Jaki będzie skład zarządu i sposób reprezentacji?
• Czy potrzebna treść umowy mieści się we wzorcu S24, czy wymaga aktu notarialnego?

Następny krok

Jeśli chcecie przejść od tych ustaleń do dokumentów rejestrowych, zobaczcie, jak wygląda przygotowanie i rejestracja spółki z o.o..