Wspólnicy
Czas czytania: 9 minAutor: Zespół LinkTAX

Udziały uprzywilejowane w spółce z o.o.: co ustalić w umowie

Jak ustalić przywileje udziałów w spółce z o.o.? Porównaj głosy, dywidendę i podział majątku oraz przygotuj konkretne założenia do umowy spółki.

Udziały uprzywilejowane w spółce z o.o.: co ustalić w umowie
Szczególne uprawnienia udziałów trzeba określić w umowie spółki; sam podział kapitału nie opisuje wszystkich praw wspólników.
Uprzywilejowanie głosu dotyczy udziałów o równej wartości nominalnej i może dawać najwyżej trzy głosy na udział.
Dywidenda uprzywilejowana może być najwyżej o połowę większa od zwykłej; pierwszeństwo wypłaty wymaga osobnego postanowienia.
Przed podpisaniem umowy warto policzyć głosy i podział tej samej puli zysku dla każdego wspólnika.

Udziały uprzywilejowane mogą dawać wspólnikowi więcej głosów, wyższą dywidendę lub inne zasady udziału w majątku po likwidacji. Te uprawnienia trzeba określić w umowie spółki. Samo uzgodnienie, że ktoś będzie „ważniejszym wspólnikiem”, nie wyjaśnia ani sposobu głosowania, ani podziału pieniędzy.

Przed podpisaniem umowy ustalcie osobno, kto ma wpływać na decyzje i kto ma otrzymywać większą część zysku. Poniższa kolejność pomoże przygotować założenia dla osoby redagującej umowę i notariusza. Dotyczy planowania nowej spółki, a nie przeprowadzania konkretnej wypłaty lub zmiany już zarejestrowanej umowy.

Najpierw nazwijcie cel uprzywilejowania

Art. 174 KSH wymienia między innymi przywileje dotyczące głosu, dywidendy i podziału majątku w likwidacji. Każdy rozwiązuje inne zadanie. Jeśli chodzi o wpływ na uchwały, potrzebne są ustalenia o głosach. Jeśli jeden wspólnik ma otrzymywać większą dywidendę na udział, trzeba opisać prawo do zysku. Zwiększenie liczby głosów samo w sobie nie zwiększa dywidendy.

Zacznijcie od listy wspólników, liczby obejmowanych udziałów i ich wartości nominalnej. Następnie wskażcie, które udziały mają otrzymać jakie szczególne prawa. Nie kończcie ustaleń na zdaniu „podział 40/60”: może ono opisywać kapitał, ale nie wynik głosowania. To część szerszych ustaleń do umowy spółki, które warto uzgodnić przed wyborem dokumentów do podpisu.

Nie trzeba przyznawać wszystkich trzech rodzajów przywilejów jednocześnie. W karcie ustaleń zaznaczcie również, które prawa pozostają bez uprzywilejowania. Pozwoli to sprawdzić, czy projekt umowy realizuje dokładnie uzgodniony podział.

Więcej głosów nie oznacza większego udziału w kapitale

Przy udziałach o równej wartości nominalnej zasadą jest jeden głos na udział, chyba że umowa stanowi inaczej. Uprzywilejowanie głosu może dotyczyć tylko takich równych udziałów. Art. 174 § 4 KSH stawia granicę: najwyżej trzy głosy na jeden udział. Nie można więc wpisać pięciu głosów tylko dlatego, że wszyscy wspólnicy akceptują taki pomysł.

Załóżmy, że spółka ma 100 równych udziałów. Wspólnik A obejmuje 40 udziałów z trzema głosami na każdy, a wspólnik B — 60 zwykłych udziałów z jednym głosem. A ma 120 głosów, B ma 60, razem jest ich 180. A posiada 40% kapitału, ale dwie trzecie wszystkich głosów. Bez przywileju przy tym samym podziale udziałów miałby tylko 40 ze 100 głosów.

To porównanie pokazuje skutek konkretnego wyboru, ale nie daje A prawa do podjęcia każdej uchwały. W przykładzie obaj wspólnicy uczestniczą i mogą głosować. W rzeczywistej sprawie trzeba uwzględnić właściwą większość, postanowienia umowy i ustawowe wyłączenia. Art. 244 KSH zabrania wspólnikowi głosowania między innymi nad własnym absolutorium. Przy zmianach uszczuplających prawa dochodzi też wymóg zgody wspólników, których zmiana dotyczy, określony w art. 246 § 3.

Przed zaakceptowaniem projektu policzcie dwa zestawienia: procent kapitału i liczbę głosów każdego wspólnika. Następnie porównajcie wynik z zasadami podejmowania najważniejszych dla was uchwał. Dzięki temu zobaczycie, czy uprzywilejowanie daje zamierzony wpływ, czy zmienia równowagę bardziej, niż uzgodniliście.

Dywidendę policzcie od wspólnej puli

Uprzywilejowana dywidenda może przewyższać zwykłą najwyżej o połowę. Jeżeli na zwykły udział przypada 800 zł, na uprzywilejowany można przyznać najwyżej 1200 zł. To limit z art. 196 KSH, a nie dodatkowe pieniądze, które spółka otrzymuje na wypłatę. Wspólnicy nadal dzielą tę samą kwotę.

Załóżmy, że są 50 równych udziałów zwykłych i 50 równych udziałów z prawem do dywidendy wyższej o połowę. Spółka może zgodnie z prawem przeznaczyć do podziału 100 000 zł. Nie ma zaległej dywidendy ani dodatkowego pierwszeństwa. Zwykłemu udziałowi przypisujemy wagę 1, a uprzywilejowanemu 1,5. Łączna waga wynosi 125: 50 plus 75.

Podzielenie 100 000 zł przez 125 daje 800 zł na udział zwykły. Na udział uprzywilejowany przypada 1200 zł. Posiadacz 50 zwykłych udziałów otrzyma 40 000 zł, a posiadacz 50 uprzywilejowanych — 60 000 zł. To kwoty przed opodatkowaniem. Łączna wypłata nadal wynosi 100 000 zł; przy równych prawach do dywidendy każdy dostałby po 50 000 zł.

Przywilej nie gwarantuje corocznego przelewu ani nie usuwa ograniczeń podziału zysku z art. 191–192 KSH. Przy konkretnej wypłacie trzeba osobno sprawdzić warunki wypłaty dywidendy. Do projektowania umowy wystarczy na tym etapie jasno określić relację dywidendy uprzywilejowanej do zwykłej i policzyć jej skutek dla wszystkich wspólników.

Pierwszeństwo i poprzednie lata ustalcie osobno

Wyższa dywidenda nie oznacza automatycznie pierwszeństwa zaspokojenia przed zwykłymi udziałami. Art. 196 KSH wymaga, aby takie pierwszeństwo wynikało z umowy. Jeśli wspólnicy chcą obu rozwiązań, projekt musi odrębnie opisywać wysokość uprzywilejowania i pierwszeństwo. Samo określenie „udziały uprzywilejowane co do dywidendy” nie odpowiada jeszcze na oba pytania.

Odrębna decyzja dotyczy uprzywilejowanej dywidendy niewypłaconej w poprzednich latach. Art. 197 KSH pozwala przyznać w umowie prawo do jej wypłaty z zysku następnych lat. Umowa musi wtedy określać najwyższą liczbę lat, za które wypłata może nastąpić, nie większą niż pięć. Nie jest to automatyczna zasada, że każdy przywilej obejmuje pięć poprzednich lat.

W karcie ustaleń zapiszcie więc trzy odpowiedzi: o ile wyższa ma być dywidenda, czy ma mieć pierwszeństwo oraz czy prawo obejmuje niewypłacone dywidendy z poprzednich lat i z ilu. Jeśli któryś mechanizm nie jest planowany, zaznaczcie to wprost. Przykład z poprzedniej sekcji dotyczy tylko zwiększonej wysokości, bez pozostałych dwóch mechanizmów; przy ich dodaniu trzeba ponownie sprawdzić sposób podziału.

Przywilej przy likwidacji dotyczy pozostałego majątku

Umowa może przewidywać inne zasady podziału majątku likwidacyjnego niż proporcja udziałów. Trzeba jednak odróżnić podział między wspólników od ochrony wierzycieli. Art. 286 KSH dotyczy majątku pozostałego po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Podział nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od ogłoszenia o otwarciu likwidacji i wezwaniu wierzycieli.

Przywilej wspólnika nie daje zatem pierwszeństwa przed wierzycielami i nie gwarantuje odzyskania wkładu. Jeśli po rozliczeniach nie ma majątku do podziału, korzystniejsza proporcja nie tworzy dodatkowych środków. Czynności poprzedzające ten etap opisuje poradnik o przebiegu likwidacji spółki.

Przygotowując założenia umowy, opiszcie oczekiwaną kolejność lub proporcję podziału pozostałego majątku. Poproście redaktora projektu o pokazanie wyniku zarówno przy wystarczającym majątku, jak i przy mniejszej kwocie. Ogólne zdanie „inwestor odzyskuje wkład jako pierwszy” nie wyjaśnia, jak mają podzielić resztę pozostali wspólnicy ani co się dzieje, gdy jej zabraknie.

Zapiszcie, od czego zależy przywilej

Art. 174 § 5 KSH pozwala uzależnić przyznanie szczególnych uprawnień od dodatkowych świadczeń na rzecz spółki, upływu terminu lub ziszczenia się warunku. Jeżeli wybieracie takie rozwiązanie, samo nazwanie przywileju nie wystarczy do ustalenia, czy można już z niego korzystać.

W ustaleniach dla redaktora umowy opiszcie konkretne świadczenie lub zdarzenie, termin, jeśli ma znaczenie, oraz sposób wykazania spełnienia warunku. Są to praktyczne dane pomagające zredagować i później stosować postanowienie, nie urzędowy formularz. Jeśli wspólnicy różnie rozumieją moment uzyskania uprawnienia, trzeba rozstrzygnąć to przed podpisaniem, a nie dopiero przy pierwszym głosowaniu.

Nie wyprowadzajcie z tej zasady automatycznego wniosku, że przywilej zawsze wygasa po sprzedaży udziałów albo po zakończeniu współpracy wspólnika ze spółką. Jeżeli takie zdarzenia są dla was ważne, wpiszcie je jako osobne kwestie do oceny i opracowania w projekcie. Artykuł nie zastępuje analizy konkretnej konstrukcji prawnej.

Przygotujcie kartę ustaleń przed podpisaniem umowy

Wspólnicy mogą zebrać decyzje w jednym roboczym dokumencie i przekazać go osobie przygotowującej umowę oraz notariuszowi. Karta powinna pokazywać, które kwestie zostały wspólnie uzgodnione, a które pozostają do rozstrzygnięcia. Nie zastępuje umowy spółki. Dla indywidualnej umowy art. 157 § 2 KSH przewiduje formę aktu notarialnego; tryb oparty na wzorcu jest odrębnym rozwiązaniem z art. 157¹.

Po otrzymaniu projektu porównajcie go z kartą. Sprawdźcie, czy wskazano właściwe udziały, zakres każdego przywileju i ewentualne warunki jego przyznania. Powtórzcie obliczenia głosów oraz podziału jednej puli zysku według projektowanych zapisów. Jeśli wynik różni się od ustaleń, wyjaśnijcie różnicę przed podpisaniem dokumentu.

Jeśli spółka już istnieje, nie przenoście tej karty wprost do bieżących głosowań lub wypłat. Zmiana umowy wymaga odpowiedniej uchwały i wpisu do rejestru, a przy uszczupleniu praw trzeba uwzględnić zgody wymagane przez art. 246 § 3 KSH. Zarząd zgłasza zmianę do sądu rejestrowego. To osobne zadanie, z własnymi dokumentami i warunkami.

Przy pomocy w założeniu spółki przedstaw planowany podział udziałów i uzgodnione cele przywilejów. Pozwoli to określić zakres przygotowania dokumentów przed rejestracją.

  • Lista wspólników, liczba i wartość nominalna udziałów oraz wskazanie udziałów objętych przywilejem.
  • Liczba głosów na udział i przeliczenie głosów każdego wspólnika.
  • Wysokość uprzywilejowania dywidendy, decyzja o pierwszeństwie i o poprzednich latach.
  • Oczekiwane zasady podziału pozostałego majątku po likwidacji.
  • Warunki przyznania uprawnienia oraz dane potrzebne do potwierdzenia ich spełnienia.
  • Lista nierozstrzygniętych kwestii i wyniki porównania projektu z uzgodnieniami.

FAQ

Ile głosów może dawać jeden udział uprzywilejowany?

Najwyżej trzy. Uprzywilejowanie głosu może dotyczyć tylko udziałów o równej wartości nominalnej i musi być określone w umowie spółki.

Czy większa dywidenda oznacza pierwszeństwo wypłaty?

Nie automatycznie. Art. 196 KSH oddziela wysokość dywidendy od pierwszeństwa zaspokojenia. Pierwszeństwo przed pozostałymi udziałami musi wynikać z umowy.

Czy przywilej gwarantuje coroczną wypłatę zysku?

Nie. Nadal trzeba spełnić warunki podziału zysku. Prawo do uprzywilejowanej dywidendy niewypłaconej w poprzednich latach wymaga odpowiedniego postanowienia umowy, z okresem nieprzekraczającym pięciu lat.

Czy można dodać uprzywilejowanie po rejestracji spółki?

Zmiana umowy wymaga właściwej uchwały i wpisu do rejestru. Trzeba także uwzględnić zgodę wspólników, których prawa są uszczuplane, oraz pozostałe warunki ustawowe i umowne. Sama notatka wspólników nie zmienia umowy.

Kolejny krok

Ustal podział praw przed założeniem spółki

Przedstaw planowany podział udziałów i oczekiwania wspólników. Ustalimy zakres pomocy przy przygotowaniu rejestracji spółki.

Porozmawiajmy o Twojej spółce

Omówimy sposób rejestracji, potrzebne dane i dalsze kroki.

Siedziba (opcjonalnie)

Oddzwonimy lub odpiszemy w ciągu 1 dnia roboczego.

Wysyłając formularz, prosisz nas o kontakt w tej sprawie. Informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w polityce prywatności.